- Siła
- Siła uścisku lub próba wstawania z krzesła.
- Masa mięśni
- Badanie składu ciała według wskazań.
- Sprawność
- Na przykład prędkość chodzenia.
Na tej stronie
Waga może stać w miejscu, choć nogi stają się słabsze. Możesz to zauważyć na schodach albo przy wstawaniu z krzesła, gdy zaczynasz podpierać się rękami. Przyrost tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha może maskować utratę siły. Takie zmiany warto omówić przy ocenie sarkopenii.
Sarkopenia to nie tylko spadek masy mięśniowej. Wymaga także oceny siły mięśni i wydolności fizycznej. Z urologicznego punktu widzenia kwestia ta łączy się z fizjologicznym działaniem testosteronu i niektórymi dolegliwościami metabolicznymi lub seksualnymi. Diagnostyka i leczenie sarkopenii nie jest jednak dziedziną, którą zajmuje się wyłącznie urologia.
Siła, masa mięśni i sprawność ruchowa
Konsensus EWGSOP2 uznaje niską siłę mięśni za kluczowy objaw możliwej sarkopenii. Wykazanie, że ilość lub jakość mięśni jest również niska, potwierdza diagnozę. Do oceny ciężkiej sarkopenii wykorzystuje się znaczny spadek wydolności fizycznej.
To rozróżnienie jest ważne. Nawet jeśli objętość mięśni zostanie względnie zachowana, siła i funkcja mogą się zmniejszyć. Układ nerwowy, włókna mięśniowe, aktywność fizyczna i choroby przewlekłe również wpływają na wydajność.
Siłę uścisku dłoni można zmierzyć za pomocą dynamometru. W EWGSOP2 poniżej 27 kg stanowi próg niskiej siły mięśni dla mężczyzn. Jednakże uraz ręki, ból lub problemy neurologiczne mogą mieć wpływ na wynik. W badaniu nie oblicza się całkowitego wieku biologicznego danej osoby.
Pomiary takie jak pięciokrotne wstawanie z krzesła i prędkość chodu dostarczają informacji na temat funkcji kończyn dolnych. Do oceny ilości mięśni można zastosować DXA lub BIA. Na BIA wpływa nawodnienie i charakterystyka urządzenia.
Oporność anaboliczna
Oporność anaboliczna odnosi się do ograniczenia reakcji syntezy białek w mięśniach na bodźce, takie jak spożycie białka lub wysiłek fizyczny w określonych warunkach. Jest to szczególnie badane w odniesieniu do zaawansowanego wieku i braku aktywności.
Jednakże oporność anaboliczna nie jest chorobą, która u każdego starszego mężczyzny ma takie samo nasilenie i nie jest rozpoznawana na podstawie pojedynczego badania krwi. Na odpowiedź wpływają odżywianie, aktywność fizyczna i choroby przewlekłe.
Dlatego niewłaściwe jest traktowanie leczenia utraty mięśni jedynie jako przyjmowania suplementów białkowych lub zwiększania poziomu testosteronu.
Wpływ testosteronu na mięśnie
Testosteron ma działanie fizjologiczne związane z tkanką mięśniową. U mężczyzn ze znacznym hipogonadyzmem może wystąpić zmniejszenie masy beztłuszczowej. Jednak przyczyną utraty mięśni związanej z wiekiem nie jest niedobór testosteronu.
U osób z potwierdzonym hipogonadyzmem suplementacja testosteronem może wpływać na skład ciała. Jednakże zwiększenie ilości mięśni nie oznacza, że codzienne funkcje lub zdolność chodzenia będą się poprawiać w tym samym tempie.
Wytyczne EAU 2026 nie zalecają rutynowego stosowania testosteronu w celu zwiększenia siły fizycznej i ogólnej witalności u zdrowych, starzejących się mężczyzn. Plan reprodukcyjny jest również ważny, ponieważ stosowanie hormonów zewnętrznych może hamować produkcję nasienia.
Badania nad sarkopenią i zaburzeniami erekcji
Niektóre badania obserwacyjne wykazały związek między sarkopenią a dysfunkcjami seksualnymi. Jednakże na tę zależność mogą wpływać wspólne czynniki ryzyka, do których należą cukrzyca, otyłość, brak aktywności fizycznej i ogólny stan zdrowia.
Nie ma wystarczających randomizowanych dowodów na to, że zwiększenie siły mięśni bezpośrednio leczy zaburzenia erekcji. Naczyniowe, hormonalne, neurologiczne lub psychoseksualne przyczyny zaburzeń erekcji należy oceniać osobno.
Otyłość sarkopeniczna
Otyłość sarkopeniczna oznacza obecność zwiększonej tkanki tłuszczowej przy zmniejszonej liczbie i funkcjonowaniu mięśni. W tym przypadku samo BMI nie wskazuje rozkładu tkanki tłuszczowej w mięśniach.
W konsensusie ESPEN i EASO z 2022 r. zaproponowano odrębne kryteria oceny tej sytuacji. Utrzymanie siły mięśni może być ważne, szczególnie w programach odchudzania.
Podczas odchudzania może nastąpić spadek beztłuszczowej masy ciała. Nie cała ta utrata jest bezpośrednią utratą mięśni szkieletowych. W ten sam sposób należy oceniać działanie leków na otyłość.
Ćwiczenia oporowe
Ćwiczenia oporowe to jedna z najlepiej zbadanych metod utrzymywania siły mięśni w starszym wieku. Przeglądy systematyczne i metaanalizy opublikowane w 2026 r. wykazały poprawę siły mięśni i niektórych parametrów sprawności fizycznej u osób starszych chorych na sarkopenię.
Programy ćwiczeń różnią się jednak intensywnością, czasem trwania i charakterystyką uczestników. Nie da się stworzyć jednego idealnego programu dla każdego pacjenta. Dodatkowo poprawa funkcji mięśni nie oznacza bezpośrednio zwiększonej długości życia.
WHO zaleca dla dorosłych ćwiczenia siłowe angażujące duże grupy mięśni co najmniej dwa dni w tygodniu. W starszym wieku przydatne mogą okazać się wieloskładnikowe programy zawierające ćwiczenia równowagi. Dawkę należy zaplanować pod kątem możliwości serca, stawów i ruchu.
Odżywianie i suplementy
Odpowiednie spożycie energii i białka wspiera zdrowie mięśni. Jednak osiągnięcie najwyższej dawki białka nie oznacza lepszych wyników dla każdego. Zalecenia dotyczące białka ocenia się osobno, zwłaszcza u osób z przewlekłą chorobą nerek.
W niektórych badaniach dotyczących osób starszych powiązano stosowanie kreatyny z ćwiczeniami oporowymi z niewielką dodatkową korzyścią w zakresie siły mięśni. Nie oznacza to jednak, że sama kreatyna leczy sarkopenię lub przedłuża życie.
Doboru suplementu należy dokonać biorąc pod uwagę aktualny stan odżywienia i stanu zdrowia danej osoby. Nie należy zalecać testosteronu, hormonu wzrostu ani innych hormonów jako metody ogólnej odmłodzenia mięśni.
Kiedy zgłosić się z osłabieniem?
Ocena jest wymagana u osób, u których występuje znaczna utrata siły w codziennych zadaniach, zmniejszona prędkość chodu, częste upadki lub niewyjaśniona utrata masy ciała i mięśni. Należy wykluczyć choroby neurologiczne, niedobory żywieniowe i inne przyczyny.
Można rozważyć badanie hormonalne, zwłaszcza jeśli występują inne objawy sugerujące obniżone libido lub hipogonadyzm. Ale nie każdy pacjent z sarkopenią ma niedobór testosteronu.
Najczęstsze pytania
W jakim wieku zaczyna się utrata mięśni?
Nie ma jednego wieku rozpoczęcia. Aktywność, odżywianie i choroby przewlekłe wpływają na ten proces.
Czy sarkopenię można rozpoznać na podstawie badania krwi?
Nie. Oceniana jest siła, ilość i sprawność mięśni.
Czy testosteron poprawia sarkopenię?
W przypadku potwierdzonego hipogonadyzmu mogą wystąpić pewne skutki, ale nie jest zalecane jako rutynowe leczenie sarkopenii związanej z wiekiem.
Czy wystarczy spacer?
Chodzenie jest korzystne. Właściwe ćwiczenia oporowe są również ważne dla utrzymania siły mięśni.
Jeśli spadkowi siły mięśni towarzyszą inne objawy, takie jak zmniejszenie popędu seksualnego, możesz przeczytać, jakie badania przeprowadzono na niedobór testosteronu.
Przeczytaj też
W leczeniu sarkopenii może być wymagana współpraca z odpowiednimi specjalistami klinicznymi.