Peniste Damar Tıkanıklığı Belirtileri

“Peniste damar tıkanıklığı” tıbbi olarak tek ve basit bir damar tıkanması tanısı değildir. Bu ifade çoğunlukla penise yeterli kan ulaşmasını etkileyen vasküler kaynaklı sertleşme sorununu anlatmak için kullanılır. En önemli bulgu ereksiyonun yeterince oluşmaması veya sürdürülememesidir. Diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, sigara kullanımı ve kalp-damar hastalıkları vasküler neden olasılığını artırabilir.

Peniste damar tıkanıklığı ne demektir?

Ereksiyonun oluşabilmesi için penise yeterli arteriyel kan akımı gelmesi ve ereksiyon sırasında bu kanın penis içinde tutulabilmesi gerekir.

Bu mekanizmayı etkileyen damarsal sorunlar arasında:

• ateroskleroz,
• damar iç yüzeyinin işlev bozukluğu,
• arteriyel kan akımının azalması,
• diyabete bağlı damar hasarı,
• bazı damar ve metabolizma hastalıkları

yer alabilir.

Halk arasında bunların tümü “penis damarlarının tıkanması” şeklinde ifade edilebilir.

Ancak her vasküler sertleşme sorunu, görüntülemede tamamen tıkanmış bir penis damarı bulunacağı anlamına gelmez.

Bu nedenle daha doğru ifade vaskülojenik erektil disfonksiyon, yani damarlarla ilişkili sertleşme sorunudur.

Damar kaynaklı sertleşme sorununun belirtileri nelerdir?

Vasküler bir nedenin en önemli belirtisi ereksiyonu yeterli düzeyde sağlayamama veya sürdürememedir.

Kişi örneğin:

• yeterli sertliğe ulaşmakta güçlük,
• sertliğin ilişki sırasında azalması,
• önceki dönemlere göre ereksiyon kalitesinde düşüş,
• sorunun giderek daha sık ortaya çıkması

fark edebilir.

Sabah veya kendiliğinden oluşan ereksiyonlarda azalma bazı organik nedenlerde görülebilir ancak bu bulgu tek başına damar hastalığı tanısı koydurmaz.

Belirtilerin şekli ve başlangıç zamanı değerlendirmede önemlidir.

Cinsel isteksizlik damar tıkanıklığı belirtisi midir?

Tek başına değildir.

Libido, yani cinsel istek; testosteron düzeyi, ruhsal durum, kullanılan ilaçlar, ilişki faktörleri, uyku, kronik hastalıklar ve başka birçok etkenden etkilenebilir.

Vasküler erektil disfonksiyon esas olarak ereksiyon mekanizmasını etkiler.

Bu nedenle:

• cinsel isteksizlik,
• gecikmiş orgazm,
• orgazm kalitesinde değişiklik,
• cinsel haz azalması

“penis damarlarının tıkandığını” gösteren özgül belirtiler değildir.

Aynı kişide birlikte bulunabilirler ancak nedenleri ayrı değerlendirilmelidir.

Peniste görünen damarlar damar tıkanıklığı anlamına gelir mi?

Genellikle hayır.

Penis üzerindeki yüzeyel damarların özellikle ereksiyon sırasında belirginleşmesi fizyolojik olabilir.

Damarların görünür olması:

• arteriyel yetersizlik,
• ateroskleroz,
• “venöz kaçak”

veya başka bir ereksiyon bozukluğu tanısı koydurmaz.

Buna karşılık yeni gelişen:

• ağrılı,
• sert ve ip şeklinde hissedilen,
• kızarıklık veya şişlikle birlikte olan

yüzeyel damar değişiklikleri farklı bir damar problemi açısından ayrıca değerlendirilebilir.

Bu durum, damar kaynaklı erektil disfonksiyon ile aynı klinik problem değildir.

Vasküler sertleşme sorunu kimlerde daha olasıdır?

Bazı sağlık durumları penis damarlarını etkileyen hastalıklarla ortak risk faktörlerine sahiptir.

Bunlar arasında:

• diyabet,
• yüksek tansiyon,
• yüksek LDL kolesterol ve diğer lipid bozuklukları,
• sigara kullanımı,
• fazla kilo ve metabolik sendrom,
• fiziksel hareketsizlik,
• bilinen kalp-damar hastalığı,
• periferik damar hastalığı

yer alır.

Yaş ilerledikçe damar hastalıklarının görülme sıklığı artsa da genç yaşta ortaya çıkan kalıcı sertleşme problemi de özellikle başka risk faktörleri varsa değerlendirilmelidir.

Sertleşme sorunu kalp-damar hastalığının belirtisi olabilir mi?

Bazı erkeklerde evet.

Ereksiyon küçük damarların ve damar iç yüzeyinin sağlıklı çalışmasına bağlıdır. Ateroskleroz ve endotel fonksiyon bozukluğu yalnız kalp damarlarını değil vücuttaki farklı damar yataklarını etkileyebilir.

Bu nedenle erektil disfonksiyon ile:

• koroner arter hastalığı,
• inme,
• periferik damar hastalığı,
• diğer kardiyovasküler riskler

arasında ilişki bulunmaktadır.

Bu ilişki, sertleşme sorunu yaşayan her erkekte kalp hastalığı olduğu anlamına gelmez.

Ancak özellikle:

• yeni başlayan kalıcı ED,
• diyabet,
• hipertansiyon,
• yüksek kolesterol,
• sigara kullanımı,
• ailede erken yaşta kardiyovasküler hastalık

gibi durumlar varsa genel kardiyovasküler riskin de değerlendirilmesi önemlidir.

Damar kaynaklı sertleşme sorunu nasıl değerlendirilir?

Değerlendirme doğrudan penil Doppler ile başlamak zorunda değildir.

İlk basamak genellikle:

• ayrıntılı tıbbi öykü,
• cinsel öykü,
• kullanılan ilaçların değerlendirilmesi,
• fizik muayene,
• kan basıncı,
• kilo veya bel çevresi,
• eşlik eden hastalıkların değerlendirilmesi

ile başlar.

Ereksiyonun:

• ne kadar sertleştiği,
• ne kadar sürdüğü,
• sabah ereksiyonlarının durumu,
• sorunun ani mi yoksa yavaş mı başladığı,
• her durumda mı yoksa yalnız bazı koşullarda mı geliştiği

gibi bilgiler de önemlidir.

Hangi kan testleri değerlendirilebilir?

EAU’nun temel ED değerlendirmesinde, yakın dönemde yapılmadıysa:

• açlık kan şekeri veya HbA1c,
• lipid profili,
• sabah açlık total testosteron

değerlendirmesi önerilir.

Klinik bulgulara göre başka hormonal veya laboratuvar testleri gerekebilir.

Bu testler “penis damar tıkanıklığını gösteren kan testi” değildir. Ama sertleşme sorunuyla ilişkili:

• diyabet,
• metabolik risk,
• hormonal bozukluk

gibi nedenlerin araştırılmasına yardımcı olurlar.

Penil Doppler ultrason nedir?

Dinamik penil Doppler ultrasonografi, ereksiyon sırasında penis damarlarındaki kan akımını değerlendiren ikinci basamak bir incelemedir.

İnceleme sırasında penis damarlarının:

• arteriyel kan akımı,
• ereksiyon sırasında kanın tutulmasıyla ilişkili hemodinamik özellikleri

değerlendirilebilir.

Çoğunlukla penis içine ereksiyonu uyaran bir ilaç uygulandıktan sonra seri Doppler ölçümleri yapılır.

Test, damarların yalnız anatomik görüntüsünü değil ereksiyon sırasındaki kan akım dinamiğini değerlendirmeyi amaçlar.

Her sertleşme sorunu yaşayan kişiye penil Doppler gerekir mi?

Hayır.

Birçok kişide ayrıntılı öykü, fizik muayene ve temel laboratuvar değerlendirmesi başlangıç için yeterlidir.

EAU kılavuzuna göre dinamik penil Doppler daha çok vasküler nedenin özellikle araştırılmasının gerektiği seçilmiş durumlarda kullanılır.

Örneğin:

• diyabet,
• birden fazla kardiyovasküler risk faktörü,
• bilinen periferik damar hastalığı,
• bazı kompleks vakalar,
• standart tedavilere beklenen yanıtın alınamadığı durumlar

ileri damar değerlendirmesini daha anlamlı hale getirebilir.

Genç yaşta pelvis veya perine travması sonrası başlayan ED de özel vasküler değerlendirme gerektirebilecek durumlardan biridir.

Penil Doppler sonucu kesin tanı koyar mı?

Tek başına her zaman değil.

Penil Doppler değerli bir hemodinamik testtir ancak bazı sınırlamaları vardır.

Sonuçları:

• kaygı,
• yeterli ereksiyon yanıtının oluşmaması,
• kullanılan vasoaktif ilacın dozu,
• ölçüm zamanı,
• uygulama protokolü

etkileyebilir.

Bu nedenle anormal bir Doppler sonucu hastanın öyküsünden ve klinik değerlendirmesinden bağımsız yorumlanmamalıdır.

EAU kılavuzu da testin standardizasyonu ve yanlış pozitif sonuç potansiyeline dikkat çekmektedir.

Atardamar yetersizliği nedir?

Ereksiyon sırasında penis içindeki kavernöz yapılara yeterli arteriyel kan akımının ulaşmaması arteriyel yetersizlik olarak değerlendirilebilir.

Bunun altında:

• ateroskleroz,
• diyabete bağlı damar hasarı,
• yaygın kardiyovasküler hastalık,
• bazı pelvis/perine travmaları

gibi nedenler bulunabilir.

Ancak “arteriyel yetersizlik” ifadesi de tek başına sorunun hangi damarda ve hangi anatomik düzeyde olduğunu belirtmez.

Klinik anlamı Doppler ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.

Venöz kaçak damar tıkanıklığıyla aynı şey midir?

Hayır.

Ereksiyonun devam edebilmesi için yalnız penise kan gelmesi değil, gelen kanın penis içinde tutulabilmesi de gerekir.

Bu mekanizmanın yetersiz olduğu durumlar günlük kullanımda venöz kaçak olarak adlandırılabilir.

Bu:

• penis arterinin tıkanmasıyla,
• atardamar yetersizliğiyle

aynı mekanizma değildir.

Üstelik güncel EAU kılavuzu venojenik ED kavramının ve bazı eski tanısal yöntemlerin yorumlanmasında belirsizlikler bulunduğunu belirtmektedir.

Dolayısıyla tek bir Doppler değerinden “kesin venöz kaçak” sonucu çıkarmak uygun değildir.

Penis damarları için anjiyo yapılır mı?

Rutin ED değerlendirmesinde yapılmaz.

Penis damarlarının arteriyografisi invaziv bir değerlendirmedir ve genel sertleşme sorunu araştırmasının standart testi değildir.

EAU kılavuzu pudendal arteriyografinin esas olarak penil revaskülarizasyon düşünülen seçilmiş hastalarda kullanılmasını önerir.

Bu hasta grubu oldukça özeldir; örneğin genç bir kişide travmaya bağlı sınırlı arteriyel hasarın bulunduğu durumlar gündeme gelebilir.

Yaygın ateroskleroza bağlı ED’nin rutin yaklaşımı “penis damarına stent takmak” değildir.

Vasküler sertleşme sorunu nasıl tedavi edilir?

Tedavi yalnız “damarı açmaya” yönelik tek bir işlemden oluşmaz.

Yaklaşım;

• vasküler risk faktörlerinin kontrolü,
• sigaranın bırakılması,
• fiziksel aktivite ve kilo yönetimi,
• diyabet ve hipertansiyon kontrolü,
• lipid bozukluklarının değerlendirilmesi,
• sertleşme sorununa yönelik uygun tedavi seçenekleri

gibi farklı basamakları içerebilir.

Sertleşme sorunu için uygulanabilecek tedavilerin ayrıntısı bu sayfanın kapsamı değildir.

Genel seçenekler için:

sertleşme sorununda değerlendirilebilen seçenekler

Damar kaynaklı ED ihtimali bulunması her hastada aynı tedavinin uygulanacağı anlamına gelmez.

Şok dalga tedavisi damar tıkanıklığını açar mı?

“Penis damarlarındaki tıkanıklığı açar” şeklinde kesin bir ifade doğru değildir.

Düşük yoğunluklu şok dalga tedavisi, belirli vaskülojenik ED gruplarında araştırılmış bir yöntemdir. Ancak bu yöntem klasik damar anjiyoplastisi gibi mekanik olarak tıkalı bir arteri açan işlem olarak görülmemelidir.

Kanıtlar, hasta seçimi ve beklenen yarar ayrı değerlendirilmelidir.

ESWT’nin kendi kanıt ve sınırlamaları:

ESWT ve şok dalga tedavisi

sayfasının konusudur.

Damar kaynaklı sertleşme sorunu tamamen psikolojik olabilir mi?

Vasküler ve psikolojik faktörler birbirini dışlamaz.

Bir kişide gerçek damar risk faktörleri bulunurken aynı zamanda:

• performans kaygısı,
• depresyon,
• ilişki stresi,
• dikkat dağılması

ereksiyon kalitesini daha da etkileyebilir.

Aynı şekilde ani başlayan ve yalnız belirli durumlarda görülen sertleşme sorununda psikolojik/situasyonel faktörler daha fazla önem kazanabilir.

Bu nedenle neden değerlendirmesi yalnız “damar mı, psikolojik mi?” şeklindeki iki seçenekli bir ayrımdan daha kapsamlıdır.

Peniste damar sorunu düşündüren durumda ne yapılmalı?

Tekrarlayan veya kalıcı sertleşme güçlüğü varsa öncelikle genel ED değerlendirmesi yapılmalıdır.

Özellikle diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol, sigara kullanımı veya bilinen kalp-damar hastalığı eşlik ediyorsa vasküler risk faktörlerinin değerlendirilmesi önemlidir.

Penil Doppler ise her hastaya otomatik olarak yapılan bir test değil, klinik gerekliliğe göre kullanılan ikinci basamak incelemedir.

Sertleşme sorununun damar kaynaklı olup olmadığı yalnız belirtilere veya penis damarlarının görünümüne bakılarak belirlenemez. Tanısal değerlendirme tıbbi öykü, muayene, risk faktörleri ve gerektiğinde seçilmiş incelemelerin birlikte yorumlanmasını gerektirir.