HPV, genital bölgeyi etkileyebilen enfeksiyonlardan biridir; genital siğil ise HPV’nin oluşturabileceği bulgulardan yalnızca biridir. Akıntı, idrarda yanma, yara, kabarcık, kaşıntı ve ağrı HPV dışındaki enfeksiyonlarda veya enfeksiyon olmayan cilt hastalıklarında da görülebilir. Görünüşe bakarak kendi kendine tanı koymak yerine belirtinin türü, bulaş olasılığı ve gerekli incelemeler birlikte değerlendirilmelidir.
HPV ve genital enfeksiyonlar aynı şey midir?
Hayır. HPV, insan papilloma virüsü adı verilen geniş bir virüs grubudur. Bazı HPV tipleri genital siğillerle, bazıları ise belirli kanser öncüsü değişikliklerle ilişkilidir. HPV enfeksiyonlarının önemli bir bölümü belirti vermeden bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir.
“Genital enfeksiyon” ise genital bölgeyi, idrar kanalını veya yakın dokuları etkileyen farklı hastalıkları kapsayan genel bir ifadedir. Bunların nedenleri arasında virüsler, bakteriler, mantarlar ve parazitler bulunabilir.
Bu nedenle:
- Her HPV enfeksiyonunda genital siğil oluşmaz.
- Her genital siğil görünümündeki kabarıklık HPV değildir.
- Her genital enfeksiyon cinsel temasla bulaşmaz.
- Belirti bulunmaması enfeksiyon olmadığı anlamına gelmez.
- Bir enfeksiyonun saptanması tek başına bulaş zamanını veya kaynağını göstermez.
Genital siğil ile HPV arasındaki ilişki nedir?
Genital siğiller, çoğunlukla belirli düşük riskli HPV tipleriyle ilişkili cilt veya mukoza oluşumlarıdır. Siğile yol açan tiplerle kanser riskiyle daha fazla ilişkilendirilen yüksek riskli tipler aynı değildir.
HPV vücutta bulunmasına rağmen görünür siğil oluşmayabilir. Buna karşılık genital bölgedeki her kabarıklık da siğil değildir. Normal anatomik yapılar, kıl kökü sorunları, yağ bezleri, molluskum kontagiozum ve farklı cilt hastalıkları siğille karıştırılabilir.
Şüpheli oluşumların nasıl değerlendirildiği genital siğil ve HPV değerlendirmesi sayfasında ele alınmıştır.
Genital bölgede hangi belirtiler görülebilir?
Belirtiler etkene ve etkilenen bölgeye göre değişebilir. Olası yakınmalar şunlardır:
- Tek veya çok sayıda kabarıklık
- Yüzeyi düz, pürüzlü veya karnabahar benzeri oluşum
- Su dolu gibi görünen kabarcıklar
- Açık yara veya ülser
- Kaşıntı, yanma ya da tahriş
- Penisten veya idrar kanalından akıntı
- İdrar yaparken yanma
- Penis başında kızarıklık veya hassasiyet
- Cinsel temas ya da boşalma sırasında ağrı
- Kasık lenf düğümlerinde şişlik
- Testis veya alt karın bölgesinde ağrı
- Anal bölgede lezyon, ağrı, kanama veya akıntı
Bu belirtiler tek başına hangi enfeksiyonun bulunduğunu göstermez. Örneğin genital kabarıklık HPV ile ilişkili olabileceği gibi normal bir yapı veya başka bir cilt hastalığı da olabilir. Akıntı ve idrarda yanma ise farklı enfeksiyonlarda görülebilir.
Genital siğile daha çok benzeyen bulgular HPV ve genital siğil belirtileri sayfasında ayrıntılandırılmıştır.
HPV nasıl bulaşabilir?
Genital HPV çoğunlukla enfekte cilt veya mukozayla yakın temas sırasında aktarılır. Penetrasyon gerçekleşmesi şart değildir. Vajinal, anal veya oral cinsel temasın yanı sıra genital bölgeler arasındaki doğrudan cilt teması da bulaşla ilişkili olabilir.
Görünür siğil bulunmayan bir kişiden de HPV aktarılabilir. Virüsle karşılaşma ile siğilin fark edilmesi arasında haftalar, aylar veya daha uzun bir dönem bulunabileceği için bulaşın kesin zamanını ve kaynağını çoğu zaman belirlemek mümkün değildir.
HPV’nin bulaş yolları, prezervatifin sınırları ve günlük temasla ilgili yanlış inanışlar HPV nasıl bulaşır? sayfasında açıklanmıştır.
HPV saptanması sadakatsizlik kanıtı mıdır?
Hayır. HPV uzun süre belirti vermeden kalabilir ve ne zaman edinildiği çoğu durumda belirlenemez. Yeni ortaya çıkan bir siğil, enfeksiyonun mutlaka yakın zamanda veya mevcut partnerden edinildiğini kanıtlamaz.
Partneri suçlamak, bulaş zamanı hakkında kesin sonuç çıkarmak veya önceki ilişkiler hakkında varsayımda bulunmak tıbben doğru değildir. Amaç suçlu aramak değil; mevcut bulguları, korunma seçeneklerini ve gerekli sağlık kontrollerini değerlendirmektir.
Partnerler arasındaki konuşma ve sağlık değerlendirmesi HPV partnerler arasında nasıl yönetilir? sayfasında ele alınmıştır.
HPV ile kanser aynı şey midir?
Hayır. HPV enfeksiyonu kanser tanısı anlamına gelmez.
HPV tipleri oluşturdukları sağlık riskleri bakımından farklı gruplara ayrılır:
- Düşük riskli HPV tipleri: Daha çok genital siğillerle ilişkilidir.
- Yüksek riskli HPV tipleri: Kalıcı enfeksiyon durumunda bazı kanser öncüsü değişiklikler ve kanserlerle ilişkili olabilir.
HPV enfeksiyonlarının çoğu bağışıklık sistemi tarafından kontrol edilir. Risk, özellikle belirli yüksek riskli tiplerin uzun süre kalıcı olmasıyla ilişkilidir. Sigara kullanımı ve bağışıklık sisteminin baskılanması gibi etkenler de süreci etkileyebilir.
İyileşmeyen, kanayan, sertleşen, renk değiştiren, yara hâline gelen veya hızla büyüyen lezyonlar “siğildir” denilerek bekletilmemelidir.
Erkeklerde HPV testi var mıdır?
Erkeklerde genel nüfusa uygulanacak ve kişinin bütün vücudundaki “HPV durumunu” gösterecek onaylanmış rutin bir tarama testi yoktur. Genital bölgeden alınan rastgele bir sürüntünün negatif olması da kişinin başka bir bölgede HPV taşımadığını kesin biçimde göstermez.
Görünür genital siğillerin değerlendirilmesi çoğu zaman sağlık profesyonelinin muayenesine dayanır. Görünümü alışılmadık olan, kanayan, sert, koyu renkli, tedaviye yanıt vermeyen veya tanısı belirsiz lezyonlarda biyopsi gibi ek incelemeler düşünülebilir.
Anal HPV veya kanser öncüsü değişikliklere yönelik incelemeler ise herkese uygulanan standart taramalar değildir. Kişisel riskler ve ilgili uzmanlık alanının güncel yaklaşımı dikkate alınır.
İnternette satılan veya “tüm HPV tiplerini kesin gösterdiği” ileri sürülen test paketleri bu sınırlar bilinmeden yorumlanmamalıdır.
Genital enfeksiyonlarda hangi testler yapılabilir?
Her kişiye aynı test paketi uygulanmaz. İnceleme seçimi şu bilgilere göre değişir:
- Belirtinin türü ve ne zaman başladığı
- Görünür lezyon bulunup bulunmadığı
- Akıntı, yanma, yara veya ağrının eşlik etmesi
- Temasın türü ve üzerinden geçen süre
- Önceki enfeksiyonlar ve kullanılan ilaçlar
- Partnerde bilinen bir enfeksiyon bulunması
- Bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalık veya tedavi
- Gebelik ya da çocuk sahibi olma planı
Duruma göre idrar örneği, sürüntü, kan testi, lezyondan örnekleme veya biyopsi gündeme gelebilir. Testin doğru bölgeden ve uygun zamanda alınması önemlidir. Her enfeksiyon kan testinde, her enfeksiyon da idrar testinde saptanmaz.
Belirti yokken yapılan taramanın kapsamı da kişinin yaşı, temas biçimi ve risklerine göre değişebilir.
Genital siğiller kendiliğinden geçebilir mi?
Bazı genital siğiller zaman içinde gerileyebilir; bazıları aynı kalabilir, büyüyebilir veya çoğalabilir. Hangi siğilin ne kadar sürede gerileyeceği önceden kesin olarak söylenemez.
Siğilin görünür bölümünü ortadan kaldırmaya yönelik tedaviler, HPV’nin vücuttan tamamen ve anında temizlendiği anlamına gelmez. Tedavi seçimi lezyonların sayısına, büyüklüğüne, yerine, kişinin sağlık durumuna ve tercihine göre değişebilir.
Evde kullanılan asitler, kesici aletler, yakıcı kimyasallar veya el ve ayak siğilleri için hazırlanmış ürünler genital dokuda yanık, yara ve iz oluşturabilir.
Yaklaşım seçeneklerinin sınırları genital siğil nasıl geçer? sayfasında açıklanmıştır.
Genital siğil tedaviden sonra tekrarlar mı?
Tekrarlama görülebilir. Bunun nedeni yalnızca uygulamanın başarısız olması değildir. Görünür olmayan enfekte alanlar, bağışıklık yanıtı ve yeni lezyonların zaman içinde belirginleşmesi tekrarlamada rol oynayabilir.
Tekrarlayan her kabarıklığın siğil olduğu da varsayılmamalıdır. Tedavi sonrasındaki yara iyileşmesi, iz dokusu veya normal cilt yapıları siğille karıştırılabilir.
Tekrarın anlamı ve yeniden değerlendirme gerektiren durumlar genital siğil tedaviden sonra tekrarlar mı? sayfasında ele alınmıştır.
HPV partnerler arasında nasıl yönetilir?
HPV tanısı veya genital siğil varlığı, partnerler arasında suçlama nedeni yapılmamalıdır. Virüsün ne zaman edinildiği çoğu durumda belirlenemez.
Partner yönetiminde şu konular ele alınabilir:
- Görünür lezyon veya başka belirti bulunup bulunmadığı
- Partnerin rahim ağzı taramalarının güncel olup olmadığı
- HPV aşısı geçmişi
- Başka cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar açısından risk
- Prezervatif ve bariyer yöntemlerinin sağlayabildiği kısmi koruma
- Tedavi döneminde cinsel temasla ilgili sağlık profesyoneli önerileri
Partnerde belirti yoksa otomatik olarak aynı tedavinin uygulanması gerekmez. Ancak ilgili taramaların ve aşı değerlendirmesinin ihmal edilmemesi önemlidir.
Prezervatif HPV’ye karşı tam koruma sağlar mı?
Prezervatif, doğru ve düzenli kullanıldığında HPV dâhil bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların aktarılma riskini azaltabilir. Ancak HPV prezervatifin kapatmadığı genital ve çevresel cilt alanlarında bulunabildiği için tam koruma sağlamaz.
Bu durum prezervatifin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Prezervatif, HPV dışındaki birçok enfeksiyon ve istenmeyen gebelik açısından da koruyucu rol taşır.
Görünür lezyon bulunan cilt alanlarının doğrudan teması devam edebileceğinden yalnızca prezervatife güvenerek riskin sıfırlandığı düşünülmemelidir.
HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi eder mi?
Hayır. HPV aşısı mevcut genital siğili ortadan kaldıran veya yerleşmiş HPV enfeksiyonunu temizleyen bir tedavi değildir. Aşının amacı, kapsamındaki ve kişiyle henüz karşılaşmamış HPV tiplerine bağlı gelecekteki enfeksiyon riskini azaltmaktır.
Daha önce HPV veya genital siğil öyküsü bulunması, aşının hiçbir yarar sağlayamayacağı anlamına gelmez. Ancak beklenen yarar yaşa, önceki aşılara, maruziyet durumuna ve kişisel sağlık özelliklerine göre değişir.
Erkeklerde yaşa ve sağlık durumuna göre aşı değerlendirmesi erkeklerde HPV aşısı sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Hangi belirtilerde gecikmeden değerlendirme gerekir?
Aşağıdaki durumlarda kendi kendine ürün veya antibiyotik kullanmak yerine sağlık değerlendirmesi gerekir:
- Yeni ortaya çıkan genital veya anal kabarıklık
- Ağrılı kabarcık, açık yara veya ülser
- Penisten ya da anal bölgeden akıntı
- İdrar yaparken belirgin yanma
- Testiste ağrı veya şişlik
- Genital bölgede hızla yayılan kızarıklık
- Ateş, halsizlik veya kasık lenf düğümlerinde şişme
- Cinsel temas sonrasında gelişen yeni belirti
- Partnerde cinsel yolla bulaşan enfeksiyon saptanması
- Kanayan, sert, koyu renkli veya hızla büyüyen lezyon
- İyileşmeyen genital yara
- Bağışıklık sistemini baskılayan hastalık veya tedavi
- Gebelik ya da çocuk sahibi olma planı
Şiddetli testis ağrısı, ani testis şişliği, idrar yapamama veya hızla ilerleyen doku şişliği acil değerlendirme gerektirebilir.
Muayene öncesinde hangi bilgiler hazırlanmalıdır?
Doğru değerlendirme için şu bilgilerin hatırlanması yararlı olabilir:
- Belirtinin ilk fark edildiği tarih
- Lezyonun büyüyüp büyümediği veya sayısının değişip değişmediği
- Ağrı, kaşıntı, kanama, akıntı ve idrar yakınmaları
- Son dönemde kullanılan krem, antibiyotik veya diğer ürünler
- Önceki HPV, genital siğil veya başka enfeksiyon öyküsü
- HPV ve hepatit aşılarının durumu
- Partnerde bilinen bir enfeksiyon veya belirti
- Bağışıklık sistemini etkileyen hastalık ve ilaçlar
Lezyona yakıcı madde sürmek, kesmek, koparmak veya muayeneden hemen önce birden fazla krem kullanmak görünümü değiştirebilir ve tanıyı güçleştirebilir.
Hangi sağlık alanı değerlendirme yapar?
Genital lezyonun yerine, belirtilere ve kişinin cinsiyetine göre üroloji, dermatoloji ve zührevi hastalıklar, kadın hastalıkları ve doğum, enfeksiyon hastalıkları veya genel cerrahi değerlendirmesi gerekebilir.
Erkekte penis, skrotum, idrar kanalı ve eşlik eden ürolojik yakınmalar üroloji değerlendirmesini gerektirebilir. Cilt hastalığı olasılığı veya tanısı belirsiz lezyonlarda dermatoloji; rahim ağzı taraması ve kadın genital sistemi için kadın hastalıkları ve doğum alanı önemlidir.
Ayrıntılı yönlendirme genital siğile hangi doktor bakar? sayfasında açıklanmıştır.
Bu bölümde hangi konular ele alınır?
Bu konu kümesinde aşağıdaki sorular ayrı sayfalarda yanıtlanır:
- Genital siğil ve HPV nasıl değerlendirilir?
- Genital siğil belirtileri nelerdir?
- HPV nasıl bulaşır?
- Genital siğil nasıl geçer?
- Genital siğil tedaviden sonra tekrarlar mı?
- Genital siğile hangi doktor bakar?
- HPV partnerler arasında nasıl yönetilir?
- Erkeklerde HPV aşısı nasıl değerlendirilir?
Bilgilendirme
Bu sayfa genel sağlık bilgilendirmesi amacı taşır; kişisel tanı, test veya tedavi önerisi değildir. Genital bölgedeki her kabarıklık HPV, her kızarıklık enfeksiyon ve her enfeksiyon cinsel yolla bulaşan hastalık değildir. Buna karşılık belirti bulunmaması enfeksiyonu tamamen dışlamaz. Yeni lezyon, akıntı, idrarda yanma, yara, testis ağrısı veya partnerde saptanan enfeksiyon bulunuyorsa sağlık profesyoneli değerlendirmesi gerekir.
Kaynaklar
- STI Treatment Guidelines | CDC | https://www.cdc.gov/std/treatment-guidelines/default.htm
- HPV information | CDC | https://www.cdc.gov/hpv/