50 Yaşında Erkek Cinsel Performansı

50 yaş, erkeğin cinsel yaşamının sona erdiği veya sertleşme sorununun “yaşın doğal sonucu” sayılması gereken bir sınır değildir. Yaşla birlikte ereksiyonun oluşması için daha fazla uyarılma gerekmesi, sertliğin veya süresinin değişmesi ve orgazm sonrasında yeniden ereksiyon için gereken sürenin uzaması görülebilir. Ancak kalıcı ereksiyon sorunu, belirgin libido kaybı veya yeni cinsel işlev değişiklikleri yalnız yaşa bağlanmamalıdır.

50 yaşından sonra erkek cinselliği değişir mi?

Bazı değişiklikler görülebilir, ancak herkes aynı şekilde etkilenmez.

Yaş ilerledikçe bazı erkeklerde:

• ereksiyon için daha uzun veya daha doğrudan uyarılma gerekmesi,
• ereksiyon sertliğinin bir miktar değişmesi,
• orgazm sonrasında ikinci ereksiyon için gereken sürenin uzaması,
• ejakülat miktarında değişiklik,
• penis duyarlılığında farklılık

görülebilir.

Bu değişikliklerin varlığı otomatik olarak bir cinsel işlev bozukluğu olduğu anlamına gelmez.

Önemli olan değişikliğin:

• kalıcı olup olmadığı,
• kişinin önceki işlevine göre ne ölçüde değiştiği,
• cinsel yaşamı etkileyip etkilemediğidir.

50 yaşından sonra ereksiyon neden daha farklı olabilir?

Ereksiyon yalnız penisle ilgili bir olay değildir.

Sağlıklı ereksiyon için:

• damar sistemi,
• sinir sistemi,
• hormonlar,
• psikolojik uyarılma,
• yeterli uyku ve genel sağlık

birlikte çalışır.

Yaş ilerledikçe damar hastalıkları ve metabolik sorunların görülme olasılığı arttığından ereksiyon sorunları da daha sık görülebilir.

EAU; yaş yanında:

• diyabet,
• yüksek tansiyon,
• kolesterol bozuklukları,
• kalp-damar hastalıkları,
• obezite,
• metabolik sendrom,
• fiziksel hareketsizlik,
• sigara,
• bazı ilaçlar,
• depresyon ve anksiyete,
• uyku bozuklukları

ile ED arasında ilişki bulunduğunu belirtiyor.

Dolayısıyla sorun yalnız “50 yaşına gelmek” değildir.

Sertleşme sorunu yaşlanmanın normal sonucu mudur?

Hayır.

ED yaşla daha sık görülür; fakat tedavi veya değerlendirme gerektirmeyen normal bir yaşlanma bulgusu olarak kabul edilmemelidir.

Bir erkeğin zaman zaman:

• yorgunken,
• yoğun stres altındayken,
• fazla alkol aldıktan sonra

yeterli ereksiyon sağlayamaması tek başına kronik ED anlamına gelmeyebilir.

Ancak sorun:

• sıklaşıyorsa,
• kalıcı hale geldiyse,
• sabah ereksiyonlarında belirgin değişiklik varsa,
• daha önce olmayan bir problem sonradan başladıysa

değerlendirme anlamlıdır.

Genel bilgi:

kalıcı sertleşme sorununun değerlendirilmesi

Sabah ereksiyonlarının azalması önemli midir?

Sabah veya kendiliğinden ereksiyonların sıklığı yaşla ve uyku düzeniyle değişebilir.

Tek başına sabah ereksiyonu sayısı üzerinden tanı konmaz.

Ancak:

• sabah ereksiyonlarının belirgin biçimde azalması,
• cinsel uyarılmada da ereksiyonun zayıflaması,
• beraberinde düşük libido veya enerji kaybı bulunması

hormonal ve diğer organik nedenlerin değerlendirilmesini destekleyebilir.

EAU, ED öyküsünde hem cinsel uyarıyla gelişen hem de sabah ereksiyonlarının sertlik ve süresinin sorgulanmasını öneriyor.

50 yaşından sonra cinsel istek azalır mı?

Azalabilir, ancak bunun tek nedeni yaş değildir.

Libidoyu:

• ilişki durumu,
• stres,
• depresyon ve anksiyete,
• uyku kalitesi,
• kronik hastalıklar,
• bazı ilaçlar,
• testosteron yetersizliği

etkileyebilir.

EAU ayrıca cinsel isteğin dolaşımdaki testosteron düzeyiyle özellikle ileri yaş erkeklerde birebir doğrusal ilişki göstermediğini belirtiyor.

Dolayısıyla:

“İsteğim azaldı = testosteronum düşük”

sonucu yalnız belirtiye bakılarak çıkarılamaz.

“Andropoz” 50 yaşında mı başlar?

Kadın menopozuna benzer, belirli bir yaşta başlayan ani bir erkek hormonal geçişi yoktur.

Medya ve günlük dilde kullanılan “andropoz” veya “erkek menopozu” ifadeleri bu nedenle yanıltıcı olabilir.

Testosteron düzeyleri yaşla kademeli biçimde değişebilir; ancak:

• her erkekte klinik testosteron eksikliği gelişmez,
• 50 yaşına gelmek hipogonadizm tanısı değildir,
• libido veya ereksiyon değişikliklerinin tamamı testosterona bağlı değildir.

Tıbbi olarak önemli olan durum geç başlangıçlı hipogonadizmdir ve bunun için belirtiler yanında laboratuvarla doğrulanmış testosteron düşüklüğü gerekir.

Testosteron düşüklüğünün cinsel belirtileri nelerdir?

EAU’ya göre daha özgül olabilen cinsel belirtiler arasında:

• libido azalması,
• ereksiyon sorunu,
• spontan veya sabah ereksiyonlarında azalma

bulunur.

Daha az özgül belirtiler arasında:

• yorgunluk,
• motivasyon azalması,
• düşük ruh hali,
• enerji kaybı,
• uyku sorunları

yer alabilir.

Bu ikinci grup belirtiler çok farklı hastalıklarda da görülebilir.

Belirtiler tek başına testosteron eksikliği tanısı koydurmaz.

Testosteron nasıl değerlendirilir?

Hipogonadizm düşünülüyorsa EAU:

• total testosteronun sabah saatlerinde,
• açlık durumunda,
• güvenilir laboratuvar yöntemiyle

ölçülmesini öneriyor.

Düşük bir sonuç gerektiğinde ayrı bir günde tekrarlanır. Bazı durumlarda SHBG ve hesaplanmış serbest testosteron da değerlendirmeye eklenebilir.

Tek bir rastgele öğleden sonra ölçümüyle veya yalnız belirtilere bakarak testosteron tedavisine karar verilmemelidir.

Normal testosteronu olan erkeğe testosteron fayda sağlar mı?

Cinsel işlevi artırmak amacıyla rutin olarak önerilmez.

EAU:

normal gonadal fonksiyonu bulunan erkeklerde testosteron tedavisi kullanılmamasını güçlü şekilde öneriyor.

Testosteron tedavisinin yararı esas olarak:

• klinik belirtileri bulunan,
• laboratuvarla gerçek testosteron eksikliği doğrulanmış

erkeklerde değerlendirilir.

Ayrıca testosteron dışarıdan kullanıldığında sperm üretimini baskılayabileceğinden çocuk sahibi olmak isteyen erkeklerde ayrıca önem taşır.

50 yaşından sonra sertleşme sorunu kalp-damar sağlığıyla ilişkili olabilir mi?

Evet, bazı erkeklerde olabilir.

Penis damarları ve kalp-damar sistemi:

• ateroskleroz,
• endotel fonksiyon bozukluğu,
• hipertansiyon,
• diyabet,
• lipid bozuklukları,
• sigara

gibi birçok ortak risk faktöründen etkilenir.

EAU, ED’nin kardiyovasküler hastalıklarla ortak risk faktörlerine sahip olduğunu vurguluyor.

Princeton IV konsensüsü de özellikle yeni gelişen ED’nin kardiyovasküler risk değerlendirmesi için fırsat oluşturabileceğini belirtiyor.

Ancak:

“Sertleşme sorunu varsa kalp damarınız tıkalıdır”

şeklinde bir sonuç doğru değildir.

50 yaşında ED değerlendirmesinde hangi kontroller düşünülebilir?

EAU’nun temel değerlendirmesinde:

• ayrıntılı tıbbi ve cinsel öykü,
• fizik muayene,
• kan basıncı,
• BMI veya bel çevresi,
• açlık glukozu veya HbA1c,
• lipid profili,
• sabah total testosteron

yer alır.

Gerekirse:

• başka hormonlar,
• prostatla ilgili değerlendirme,
• ileri damar testleri

kişinin bulgularına göre eklenebilir.

Her 50 yaşındaki erkeğin otomatik olarak penil Doppler veya geniş hormonal panel yaptırması gerekmez.

Penil Doppler 50 yaş üzerindeki herkese gerekir mi?

Hayır.

Dinamik penil Doppler ikinci basamak bir vasküler değerlendirmedir.

EAU bunu daha çok:

• diyabet,
• birden fazla kardiyovasküler risk faktörü,
• periferik damar hastalığı,
• vasküler neden şüphesi,
• bazı kompleks veya standart tedaviye düşük yanıtlı durumlar

gibi seçilmiş kişilerde ele alıyor.

Yaşın 50 olması tek başına Doppler endikasyonu değildir.

Vasküler değerlendirme hakkında:

vasküler sertleşme sorunu

Tansiyon ilaçları cinsel işlevi etkileyebilir mi?

Bazı ilaçlar cinsel işlevi etkileyebilir; ancak tüm tansiyon ilaçları aynı etkiye sahip değildir.

EAU bazı kardiyovasküler ilaçların ereksiyon fonksiyonunu olumsuz etkileyebildiğini, daha yeni bazı ilaçların ise nötr veya farklı etkiler gösterebildiğini belirtiyor.

Bu nedenle:

“İlacı bırakınca düzelir”

şeklinde kendi kendine karar verilmemelidir.

Tansiyon veya kalp ilacını aniden kesmek sağlık açısından ciddi risk oluşturabilir.

Cinsel yakınma ilaç başladıktan sonra ortaya çıktıysa kullanılan ilaçların tıbbi değerlendirmede gözden geçirilmesi daha doğrudur.

Antidepresanlar cinsel işlevi etkileyebilir mi?

Bazı antidepresanlar:

• libido azalması,
• ereksiyon güçlüğü,
• boşalmanın gecikmesi,
• orgazm güçlüğü

gibi etkilerle ilişkili olabilir.

Ancak depresyonun kendisi de cinsel isteği ve işlevi azaltabilir.

İlacın etkisi ile hastalığın etkisini yalnız belirtilere bakarak ayırmak her zaman kolay değildir.

İlaç kendi kendine kesilmemeli veya doz değiştirilmemelidir.

Prostat sorunları cinsel performansı etkiler mi?

Alt üriner sistem belirtileri ve benign prostat büyümesi ile cinsel işlev sorunları birlikte görülebilir.

EAU, LUTS/BPH ile ED arasında ilişki bulunduğunu bildiriyor.

Ancak:

• gece idrara kalkmak,
• idrar akımının zayıflaması,
• sık idrara çıkmak

tek başına ED’nin nedeni değildir.

Ayrıca prostat hastalıklarının bazı tedavileri de:

• ereksiyon,
• ejakülasyon

üzerinde etkili olabilir.

Bu nedenle üriner ve cinsel belirtiler birlikte değerlendirilmelidir.

Boşalma 50 yaşından sonra değişir mi?

Değişebilir.

Yaşla birlikte bazı erkeklerde:

• ejakülat miktarında azalma,
• boşalmaya kadar geçen sürede değişiklik,
• ejakülasyon hissinde farklılık

görülebilir.

Bununla birlikte:

• hiç meni gelmemesi,
• yeni başlayan ağrılı boşalma,
• belirgin kan görülmesi,
• ani ve kalıcı orgazm değişiklikleri

yalnız yaşa bağlanmamalıdır.

Bazı ilaçlar ve prostat işlemleri de ejakülasyonu etkileyebilir.

Orgazm ile boşalma aynı şey midir?

Hayır.

Orgazm ve ejakülasyon çoğunlukla birlikte olur ancak biyolojik olarak aynı olay değildir.

Bazı ilaçlar veya prostat/pelvik cerrahiler sonrasında kişi orgazm yaşarken meni çıkışı azalabilir veya hiç olmayabilir.

“Meni azaldı = orgazm bozuldu” eşitliği kurulamaz.

İkinci ereksiyon neden daha uzun sürebilir?

Orgazm veya boşalma sonrasında erkeğin yeni bir ereksiyon sağlayamadığı geçici döneme refrakter dönem denir.

Bu süre genç erkeklerde daha kısa olabilir ve yaş ilerledikçe genellikle uzar.

50 yaş civarında ikinci ereksiyonun 20’li yaşlara göre daha uzun zaman alması tek başına ED anlamına gelmeyebilir.

Burada önemli olan ilk ereksiyonun yeterliliği ve kişinin genel cinsel işlevidir.

50 yaşından sonra cinsel ilişki sıklığı ne olmalı?

Tıbben belirlenmiş ideal bir haftalık veya aylık sayı yoktur.

Cinsel sıklık:

• libido,
• partner ilişkisi,
• sağlık durumu,
• yaşam koşulları,
• kişisel tercih

ile değişir.

“50 yaşındaki erkek haftada X kez ilişkiye girmelidir” şeklinde bilimsel bir gereklilik yoktur.

Cinsel sağlık sayıdan çok:

• isteğin kişiye uygun olması,
• cinsel aktivitenin ağrısız olması,
• işlevsel bir ereksiyon sağlanabilmesi,
• tarafların rızası ve memnuniyeti

ile değerlendirilir.

Cinsel ilişki süresi yaşla değişir mi?

Değişebilir ancak tek başına yaşa bağlı sabit bir dakika değişimi beklenmez.

Boşalma süresi:

• uyarılma düzeyi,
• kullanılan ilaçlar,
• psikolojik faktörler,
• ereksiyon kalitesi,
• bireysel boşalma kontrolü

gibi birçok etkenden etkilenir.

Bu nedenle 50 yaşındaki bir erkeğin ilişkisinin belirli bir dakika sürmesi gerekmez.

Normal süre ve IELT için:

normal ilişki ve boşalma süresi

50 yaşından sonra erken boşalma başlayabilir mi?

Evet.

Yaşam boyu erken boşalma çocukluktan/genç cinsel dönemden beri bulunabilirken, bazı erkeklerde daha önce normal olan boşalma kontrolü sonradan değişebilir.

Buna kazanılmış erken boşalma denir.

Kazanılmış PE’nin değerlendirmesinde:

• ereksiyon sorunu,
• prostat/üriner yakınmalar,
• psikolojik faktörler,
• tiroid gibi bazı tıbbi durumlar

göz önüne alınabilir.

Ayrıntılı bilgi:

kazanılmış erken boşalma

Sigara cinsel işlevi etkiler mi?

Evet.

Sigara vasküler sağlık üzerinde olumsuz etkiye sahiptir ve ED için bilinen risk faktörlerinden biridir.

Özellikle 50 yaş civarında:

• sigara,
• hipertansiyon,
• diyabet,
• yüksek kolesterol

bir arada bulunuyorsa ereksiyon sorununu yalnız “yaşa” bağlamak doğru değildir.

Alkol ereksiyonu etkiler mi?

Evet.

Özellikle yüksek miktarda alkol kısa vadede:

• uyarılmayı,
• ereksiyon kalitesini,
• orgazm/boşalma fonksiyonunu

etkileyebilir.

Uzun dönemde yoğun alkol kullanımı da genel, hormonal, nörolojik ve metabolik sağlık üzerinden cinsel işlevi etkileyebilir.

Ara sıra alkol sonrası yaşanan tek bir ereksiyon güçlüğü ile kalıcı ED aynı şey değildir.

Kilo ve bel çevresi neden önemlidir?

Obezite ve metabolik sendrom:

• diyabet,
• hipertansiyon,
• lipid bozuklukları,
• vasküler hastalık,
• fonksiyonel testosteron düşüklüğü

ile ilişkilidir.

EAU hem ED hem hipogonadizm değerlendirmesinde BMI ve bel çevresinin önemini vurguluyor.

Dolayısıyla cinsel işlev değerlendirmesi yalnız genital muayeneden ibaret değildir.

Egzersiz cinsel fonksiyona yardımcı olabilir mi?

Düzenli fiziksel aktivitenin özellikle kardiyometabolik sağlık üzerinden ereksiyon fonksiyonuna katkısı olabilir.

EAU; fiziksel aktivite, kilo kaybı ve kardiyovasküler risk faktörlerinin kontrolünün bazı ED hastalarında ereksiyon fonksiyonunu iyileştirebildiğini bildiriyor.

Ancak egzersiz bütün ereksiyon sorunlarını ortadan kaldıran tek tedavi değildir.

Cinsel aktivite kalp için riskli midir?

Kalp-damar hastalığı bulunan herkes için aynı cevap geçerli değildir.

Stabil kardiyovasküler hastalığı bulunan birçok kişi cinsel aktiviteyi sürdürebilir; fakat kişinin kalp hastalığının düzeyi ve efor kapasitesi önemlidir.

Princeton IV konsensüsü ED ve kardiyovasküler hastalığı birlikte bulunan erkeklerde cinsel aktivite ve ED tedavisi öncesinde kardiyovasküler risk sınıflamasının kullanılmasını öneriyor.

Özellikle:

• eforla göğüs ağrısı,
• kontrolsüz ciddi kalp hastalığı,
• yeni veya stabil olmayan kardiyak belirtiler

varsa cinsel aktivite güvenliği ayrıca değerlendirilmelidir.

Sertleşme ilaçları 50 yaşından sonra kullanılabilir mi?

Yaş tek başına bu ilaçlara engel değildir.

Ancak kullanılabilirlik:

• kalp-damar durumu,
• tansiyon,
• diğer ilaçlar,
• özellikle nitrat kullanımı

gibi faktörlere bağlıdır.

Bu nedenle internetten veya başka birinin reçetesinden ilaç kullanmak yerine tıbbi uygunluk değerlendirilmelidir.

İlaç seçimi ve doz, kişinin sağlık durumu ile kullandığı diğer ilaçlar birlikte değerlendirilerek belirlenir.

“Performans artırıcı” takviyeler güvenilir midir?

Cinsel performans veya testosteron artırma iddiasıyla satılan ürünlerin etkisi ve içeriği birbirinden farklı olabilir.

Özellikle ilaç benzeri etken maddeleri etikette belirtmeden içeren veya güvenilir üretim denetimi olmayan ürünler sağlık riski oluşturabilir.

Bu nedenle “doğal” ifadesi otomatik olarak güvenli veya etkili anlamına gelmez.

EAU da normal testosteronlu erkeklerde testosteron veya hormon yaklaşımını cinsel performans artırma amacıyla desteklemiyor.

50 yaşından sonra cinsel performans nasıl korunur?

Burada tek bir “performans artırma” yöntemi yoktur.

Cinsel sağlığı destekleyen temel yaklaşım:

• sigara kullanmamak,
• düzenli fiziksel aktivite,
• sağlıklı kilo ve bel çevresi,
• diyabet/tansiyon/kolesterol kontrolü,
• yeterli uyku,
• alkol tüketimini sınırlamak,
• kullanılan ilaçların gerektiğinde gözden geçirilmesi,
• partnerle iletişim,
• yeni başlayan cinsel sorunların altında yatan nedeni araştırmak

üzerine kuruludur.

Amaç 20 yaşındaki cinsel yanıtı aynen taklit etmek değil, kişinin kendi sağlık durumu içinde işlevsel ve tatmin edici bir cinsel yaşam sürdürebilmesidir.

Hangi durumlarda değerlendirme düşünülmeli?

Özellikle:

• tekrarlayan veya kalıcı ereksiyon güçlüğü,
• daha önce olmayan belirgin libido kaybı,
• sabah ereksiyonlarında belirgin azalma ile birlikte başka hormonal belirtiler,
• yeni ve kalıcı boşalma/orgazm değişikliği,
• peniste eğrilik veya ağrı,
• efor sırasında göğüs ağrısı veya nefes darlığı,
• cinsel işlevle birlikte yeni üriner belirtiler

varsa değerlendirme anlamlıdır.

50 yaşında olmak tek başına hastalık değildir; aynı şekilde cinsel yakınmaları yalnız yaşa bağlamak da doğru değildir.

Cinsel işlev yaşla birlikte değişebilse de kalıcı ereksiyon, libido, boşalma veya orgazm sorunları yalnız yaşa bağlanmamalıdır. Değerlendirme kişinin genel sağlık durumu, kullandığı ilaçlar, kardiyometabolik riskleri, hormonları ve cinsel öyküsü birlikte ele alınarak yapılır.