Erkek Genital Bölge Yaralanmaları

Erkek genital bölgesindeki yaralanmalar; penis, skrotum, testisler ve idrar kanalını farklı biçimlerde etkileyebilir. Hafif bir cilt zedelenmesi ile testis rüptürü, penis kırılması veya üretra yaralanması aynı değildir. Şiddetli ağrı, hızla gelişen şişlik veya morarma, açık yara, penis ucundan kan gelmesi, idrarda kan ya da idrar yapamama gibi bulgular varsa acil tıbbi değerlendirme gerekir.

Erkek genital bölgesinde hangi yapılar yaralanabilir?

Genital travma tek bir yaralanma türünü ifade etmez.

Travma aşağıdaki yapılardan birini veya birkaçını etkileyebilir:

• penis,
• skrotum,
• testis,
• sperm kanalı ve çevre dokular,
• üretra olarak adlandırılan idrar kanalı,
• perine bölgesi.

Yaralanmanın nedeni kadar hangi anatomik yapının etkilendiği de değerlendirme ve tedavi yaklaşımını belirler.

Basit bir yüzeysel morarma ile doku yırtılması veya kan akımını etkileyen ciddi bir travmanın dışarıdan görünümü benzer olabilir. Bu nedenle özellikle belirgin ağrı, şişme veya işeme problemi bulunan travmalar yalnız görünüşe göre sınıflandırılmamalıdır.

Genital bölge yaralanmaları nasıl oluşabilir?

Erkek genital travmaları farklı mekanizmalarla gelişebilir.

Bunlar arasında:

• spor yaralanmaları,
• düşme,
• bisiklet veya motosiklet kazaları,
• trafik kazaları,
• kasık veya perine bölgesine doğrudan darbe,
• cinsel ilişki sırasında yaralanma,
• erekte penisin ani bükülmesi,
• kesici veya delici yaralanmalar,
• hayvan veya insan ısırıkları,
• daha seyrek olarak yanıklar

yer alabilir.

Yüksek enerjili travmalarda yalnız genital bölgenin değil pelvis, mesane veya üretra gibi komşu yapıların da etkilenmiş olması mümkündür.

Hangi belirtilerde acil değerlendirme gerekir?

Travmanın şiddeti yalnız ağrının derecesiyle belirlenemez.

Aşağıdaki belirtiler acil değerlendirme gerektirebilir:

• şiddetli veya artan genital ağrı,
• hızla büyüyen şişlik,
• yaygın morarma,
• testisin normal yerinde hissedilememesi,
• açık yara veya derin kesi,
• kontrol edilemeyen kanama,
• penis ucundan kan gelmesi,
• idrarda görünür kan,
• idrar yapamama veya belirgin güçlük,
• ereksiyon sırasında travma sonrası ani şekil değişikliği,
• travma sonrası bulantı, kusma ile birlikte şiddetli testis ağrısı.

Şikâyetlerin travmadan hemen sonra ortaya çıkması şart değildir. Bazı üretra yaralanmalarında şişlik, morarma veya işeme sorunları zaman içinde belirginleşebilir.

EAU ürolojik travma kılavuzu, görüntüleme ve müdahale kararını yaralanan yapıya göre ele alır. Evde muayene veya fotoğrafla ciddi bir yaralanmayı dışlamak mümkün değildir.

Penis yaralanmaları nelerdir?

Penise gelen darbeler yüzeysel kan birikmesinden, sertleşme dokusunu saran tunika albugineanın yırtılmasına kadar farklı yaralanmalar oluşturabilir. Sert penisin ani bükülmesinden sonra ses, ağrı, sertliğin hızla kaybolması ve hızlı şişme penis kırığını düşündürür.

Bu durumda bağlantıdaki yazıyı okuyarak ya da rutin randevu alarak beklemek yerine acil servise başvurulmalıdır. Bulguların hepsinin birlikte olması şart değildir. Dış görünümle basit morarma ve doku yırtılması kesin olarak ayrılamaz.

Testis ve skrotum yaralanmaları neden önemlidir?

Skrotuma doğrudan gelen darbe yalnız ciltte morarma oluşturabileceği gibi testis dokusunda kontüzyon, hematom veya testis rüptürüne de yol açabilir.

Testis rüptüründe:

• ani ve belirgin ağrı,
• hassasiyet,
• skrotumda şişlik ve morarma,
• bulantı veya kusma

görülebilir.

Şişlik nedeniyle testisin fizik muayenede değerlendirilmesi zorlaşabilir.

Bu nedenle önemli skrotal travmalarda ultrasonografi, testis içindeki kanlanmayı ve rüptür/hematom gibi yapısal değişiklikleri değerlendirmede temel görüntüleme yöntemlerinden biridir.

Ultrason bulguları testis rüptürünü dışlamak için yeterli değilse daha ileri değerlendirme veya cerrahi eksplorasyon gerekebilir.

Testis travması doğurganlığı etkileyebilir mi?

Bazı ağır testis yaralanmaları uzun dönemde testis dokusu, hormon üretimi veya fertilite üzerinde etkili olabilir.

Ancak her skrotal darbenin infertiliteye yol açtığı söylenemez.

Risk;

• yaralanmanın tek veya iki taraflı olması,
• testis dokusundaki hasarın derecesi,
• kan akımının etkilenip etkilenmemesi,
• tedavi gerektiren bir rüptür bulunması

gibi faktörlere bağlıdır.

Akut travma sonrasında öncelik hasarın doğru değerlendirilmesidir. Fertilite veya testosteronla ilgili değerlendirme gerekiyorsa bu konu daha sonraki takip sürecinde ele alınabilir.

Üretra yaralanması nasıl anlaşılabilir?

Üretra, idrarı mesaneden dışarı taşıyan kanaldır. Pelvis, perine veya penis travmalarında üretra da yaralanabilir.

Özellikle:

• penis ucundan kan gelmesi,
• travma sonrası idrarda kan,
• idrar yaparken belirgin ağrı,
• idrar yapamama,
• perine, skrotum veya peniste yaygın şişme ve morarma

üretra yaralanmasını düşündürebilir.

Penis ucunda kan görülmemesi üretra hasarını kesin olarak dışlamaz.

Şüpheli erkek hastalarda üretra; klinik duruma göre retrograd üretrografi veya sistoüretroskopi gibi yöntemlerle değerlendirilebilir.

Travma sonrası idrar yapamayan veya penis ucundan kan gelen kişinin kendi kendine sonda uygulamaya çalışması uygun değildir.

Açık, delici veya kesici genital yaralanmalarda ne yapılır?

Açık genital yaralanmalar yüzeysel bir cilt kesisiyle sınırlı olabileceği gibi derin dokular, testis veya üretrayı da etkileyebilir.

Özellikle:

• derin kesi,
• doku kaybı,
• yabancı cisim,
• aktif kanama,
• testisin veya derin dokuların görülebildiği yara,
• ateşli silah veya delici cisim yaralanması

varlığında acil değerlendirme gerekir.

Tedavi yaranın derinliğine, hasar gören anatomik yapılara, doku canlılığına ve enfeksiyon riskine göre değişebilir.

Derin penetran skrotal yaralanmalarda cerrahi değerlendirme gerekebilir.

Isırık ve genital bölge yaraları neden farklı değerlendirilir?

İnsan veya hayvan ısırıkları genital bölgede nadirdir ancak enfeksiyon açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

Yaranın temizlenmesi yanında:

• tetanoz bağışıklığı,
• hayvanın türü ve temas koşullarına göre kuduz riski,
• insan ısırıklarında bazı kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar

değerlendirme konusu olabilir.

Bu nedenle genital bölgedeki bir ısırık küçük görünse bile yalnız yaranın boyutuna göre karar verilmemelidir.

Genital yaralanmalarda tanı nasıl konur?

Değerlendirme travmanın nasıl oluştuğu ve hangi yapının etkilenmiş olabileceğine göre değişir.

İlk aşamada genellikle:

• olayın mekanizması,
• ağrının başlangıcı,
• şişlik ve morarma,
• açık yara varlığı,
• testislerin konumu ve hassasiyeti,
• penis bulguları,
• idrarda veya penis ucunda kan,
• idrar yapabilme durumu

değerlendirilir.

Sonrasında şüphe edilen yaralanmaya göre farklı incelemeler gerekebilir.

Örneğin:

• testis travmasında ultrasonografi,
• belirsiz penis travmasında ultrason veya MR,
• üretra yaralanması şüphesinde retrograd üretrografi veya sistoskopi

kullanılabilir.

Her genital travmada aynı görüntüleme yöntemi gerekli değildir.

Genital travmalar nasıl tedavi edilir?

Tedavi yaralanmanın türüne bağlıdır.

Bazı yüzeysel yumuşak doku yaralanmaları takip ve destekleyici tedaviyle iyileşebilirken;

• testis rüptürü,
• penis kırılması,
• önemli üretra yaralanmaları,
• derin veya penetran yaralanmalar,
• ciddi doku kaybı

cerrahi veya girişimsel değerlendirme gerektirebilir.

Bu nedenle “genital bölge travması” için herkese uygulanabilecek tek bir tedavi yöntemi yoktur.

Öncelik hangi anatomik yapının yaralandığını ve hasarın derecesini belirlemektir.

Genital travma sonrası takip neden önemlidir?

İlk yaralanma iyileştikten sonra ağrı, ereksiyon değişikliği, yeni eğrilik veya işeme güçlüğü ortaya çıkabilir. Testis travmasının takibinde doku ve kanlanma bulguları da dikkate alınır. Her kişide bu sorunların gelişmesi beklenmez; takip yaralanmanın türüne göre planlanır.

Acil değerlendirmesi yapılmış, tedavi edilmiş bir yaralanma sonrasında kontrol için muayenehanemize ulaşabilirsiniz. Yeni kanama, idrar yapamama veya hızla artan şişlikte ise kontrol randevusu beklenmemelidir.

Genital bölgeye darbe sonrası ne zaman beklememek gerekir?

Hafif ve hızla azalan yüzeysel hassasiyet ile ciddi genital travma aynı değildir.

Şiddetli ağrı, ilerleyen şişlik veya morarma, açık yara, testisin konumunda değişiklik, ereksiyon sırasında ani penis yaralanması, penis ucundan kan, idrarda kan veya idrar yapamama varsa değerlendirme ertelenmemelidir.

Özellikle ciddi testis, penis veya üretra yaralanmasının evde dışlanması mümkün değildir.

Genital bölge travmasının türü ve tedavi gerekliliği yalnız dış görünüşe veya belirtilerin şiddetine bakılarak uzaktan belirlenemez. Şiddetli ağrı, belirgin şişlik, kanama, açık yara veya işeme problemi varsa acil sağlık değerlendirmesi gerekir.