Bu İçeriği Yapay Zeka ile Özetle
Sayfanın başlığı, ana konuları ve kaynak bağlantısı seçtiğiniz araca hazır bir soruyla aktarılır.
Bu sayfada
Daha önce rahatça şişirdiğiniz protez bir anda sertlik sağlamıyorsa ya da şiştikten kısa süre sonra iniyorsa, bunun nedenini yalnız pompanın hissine bakarak anlamak zordur. Penis protezi için takvime bağlı bir değiştirme zamanı yoktur. Cihazın işlevini kaybetmesi, enfeksiyon veya çevresindeki dokularda ciddi bir sorun gelişmesi durumunda yeniden ameliyat gündeme gelebilir. Önce sorunun ne olduğu belirlenir.
Ağrı, ateş, akıntı veya ciltte açılma varsa konu cihazın kullanımından önce gelir. Özellikle yeni ameliyat olduysanız protezi tekrar tekrar deneyerek sorunu anlamaya çalışmayın. Aşağıdaki belirtiler cerrahi ekiple ne zaman görüşmeniz gerektiğini ayırt etmenize yardımcı olur.
Hangi belirtilerde beklememek gerekir?
Ameliyat çevresinde giderek artan kızarıklık, sıcaklık, şişlik veya ağrı varsa, özellikle bunlara ateş, titreme ya da yaradan akıntı eşlik ediyorsa, aynı gün ameliyat ekibine ulaşın. Ateşin olmaması, yeni veya artan yerel bulguların önemsiz olduğu anlamına gelmez. Yara açıldıysa veya cihazın bir kısmı görünür hâle geldiyse gecikmeden değerlendirme gerekir. Görünen parçayı yerine itmeye ya da bölgeye baskı yapmaya çalışmayın.
Hiç idrar yapamıyorsanız veya ateş ve titremeyle birlikte genel durumunuz hızla kötüleşiyorsa acil servise başvurun. Ağrının nasıl değiştiği de bilgi verir. Ameliyatın ilk günlerindeki ve giderek azalan hassasiyetten farklı olarak, hafifledikten sonra yeniden artan ağrı cerrahi ekibe bildirilmelidir. Muayeneye ulaşana kadar protezi zorlamayın ve daha önce kalmış antibiyotikle kendi kendinize tedaviye başlamayın.
University College London Hospitals’ın hasta bilgilendirmesi, ateş ve yarayla ilgili hangi belirtilerin ekibe bildirilmesi gerektiğini açıklar. Ameliyatı yapan ekibin size verdiği taburculuk talimatlarını da yanınızda bulundurun.
Protez şişmiyorsa muayenede nelere bakılır?
Şişirilebilir bir protezin pompasını sıkmakla silindirlerin dolması arasında bağlantı vardır. Muayenede pompanın konumu, ulaşılabilirliği, sıkıldığında verdiği yanıt ve cihazın şişirme ile boşaltma işlevi birlikte kontrol edilir. Üç parçalı modellerde sıvı haznesi de sistemin bir parçasıdır. Sıvı devresindeki kaçak, pompa ya da bağlantı sorunu yetersiz şişmeye yol açabilir. Hastanın hissettiği değişiklik bir ipucudur, tek başına arızanın yerini göstermez.
İlk kullanımda pompayı bulmakta zorlanan birinin durumu, yıllardır kullandığı cihazı artık boşaltamayan birininkinden farklıdır. Erken dönemde şişlik ve hassasiyet pompayı kavramayı güçleştirebilir. Kontrol sırasında, ameliyat ekibi cihazın ilk kez kullanılmasına izin verdiyse, doğru dolum ve boşaltma hareketini gösterebilir. İlk kullanım ve eğitim rehberinde bu aşama ayrı ele alınır.
Daha önce çalışan cihazda ani değişiklik olduğunda başlangıç zamanı önemlidir. Şişirince bir miktar sertlik oluşuyor ve hemen mi kayboluyor? Pompa normalde olduğundan daha sert mi, yoksa her sıkışta önceki gibi geri mi doluyor? Değişiklik bir darbe, başka bir ameliyat veya yeni ağrı ile aynı dönemde mi başladı? Bu ayrıntıları hatırladığınız kadarıyla anlatmanız yeterli. Cihazın tepkisini göstermek için ağrılı bir hareketi tekrarlamanız gerekmez.
Yarı sert protezler pompa ile çalışmaz. Bu tip bir implantta yeni gelişen eğrilik, belirgin yer değişikliği hissi veya deriye baskı yapan bir uç farklı şekilde değerlendirilir. Penis protezi türleri hakkındaki rehber, bu farkların cihaz seçimindeki yerini açıklar. Cihaz tipini bilmiyorsanız ameliyat raporu veya implant kartı ilk görüşmede yardımcı olabilir.
Arıza, enfeksiyon ve doku sorunu farklı kararlar gerektirir
Mekanik arızada öncelikle işlev kaybı araştırılır. Şişirilebilir protez pompalandığı hâlde yeterince dolmayabilir, dolduktan sonra sertliğini korumayabilir veya boşaltılamayabilir. Muayenede cihazın durumu ve önceki operasyonun bilgileri değerlendirildikten sonra, uygun olgularda bir parçanın veya tüm sistemin değiştirilmesi konuşulur. Dışarıdan hissedilen soruna göre hangi parçanın değişeceği önceden söylenemez.
Enfeksiyon şüphesinde yara, çevre dokular ve genel sağlık durumu değerlendirilir. Enfeksiyonun implantı tutması, yüzeysel bir yara sorunundan farklı bir tedavi planı gerektirir. Avrupa Üroloji Derneği kılavuzu, implant enfeksiyonunda cihazın çıkarılmasını ve uygun seçilmiş hastalarda aynı ameliyatta yeniden yerleştirme seçeneğini ele alır. Bazı hastalarda yeniden yerleştirme daha sonraki bir ameliyata bırakılır. Karar, dokuların ve kişinin genel durumunun muayenede değerlendirilmesine bağlıdır.
Cihazın çevresindeki dokularla ilgili sorunlarda protez hâlâ çalışıyor olabilir. Örneğin bir parçanın cilde veya idrar kanalına doğru ilerlemesi, erozyon denen doku hasarına yol açabilir. Yeni ağrı, ciltte incelme veya cihazın konumunda değişiklik sürecin değerlendirilmesini gerektirir. Burada mesele pompanın çalışıp çalışmamasından daha geniştir. Gerekirse cerrahi plan dokunun durumuna göre hazırlanır.
Ağrının tek başına bir neden göstermediğini akılda tutmak gerekir. Protez işlevini sürdürürken ağrı duyan bir hastada ağrının ne zaman başladığı, hareketle mi yoksa dinlenirken mi hissedildiği ve muayenedeki bulgular önemlidir. Cihazın değiştirilmesi her tür ağrıyı gidermez. Ağrının kaynağı konusunda yeterli bilgi edinmek, yeniden ameliyat hakkında gerçekçi bir görüşme yapmayı sağlar.
Cihaz çalışıyor ama önceki gibi hissettirmiyorsa
Sertliği koruyamamak ile sertlik korunurken ağrı duymak aynı gözlem değildir. İkinci durumda, hissettiğiniz ağrının pompanın çevresinde mi, penis ucunda mı, yoksa kasıkta mı olduğunu söylemeniz muayeneye yön verebilir. Cihaz boşken de ağrı oluyor mu, ağrı yeni bir belirti mi, zamanla azalıyor mu? Günlük hayatınızı en çok etkileyen durumu kendi sözlerinizle tarif edin. Cihaz yerinde ve çalışır görünüyorsa hekim şikâyetin başka olası nedenlerini de değerlendirir.
Muayene çoğu zaman ilk bilgiyi verir. Her arıza şüphesinde aynı görüntüleme testi yapılmaz. Muayenede yerleşim, doku hasarı veya sıvı devresi hakkında açıkta kalan bir soru varsa ve yanıt tedavi kararını değiştirecekse hekim görüntüleme isteyebilir. Daha önce çekilmiş bir görüntü varsa raporla birlikte görüntüleri de götürmeniz yararlı olabilir. Şikâyeti canlandırmak için cihazı evde kurcalamanıza gerek yoktur.
Revizyon ameliyatında neye karar verilir?
Revizyon, daha önce takılan protezle ilgili yeniden ameliyat yapılmasıdır. Ameliyatın kapsamı her hastada aynı olmaz. Cihazın bir bölümünü korumanın mümkün olup olmadığı, ne kadar süredir kullanıldığı, diğer parçaların durumu ve enfeksiyon bulunup bulunmadığı birlikte değerlendirilir. Enfekte bir sistemin çıkarılmasıyla işlevini kaybetmiş bir parçanın değiştirilmesi aynı hazırlığı veya aynı ameliyat planını gerektirmez.
Önceki ameliyatlara, enfeksiyona veya protezin çıkarılmasına bağlı doku değişiklikleri yeniden yerleştirmeyi güçleştirebilir. Yeni bir ameliyatın enfeksiyon, kanama ve yara sorunları gibi riskleri vardır. Hekimle görüşürken hangi sorunun düzeltilmesinin hedeflendiğini ve hangi şikâyetin devam edebileceğini ayrı ayrı sorun. Cihazın mekanik işlevi, cinsel istek, his, boşalma ve orgazm farklı konulardır. Yeni cihazın çalışması, önceki ameliyattan veya başka bir sağlık durumundan kaynaklanan her değişikliğin düzeleceğini göstermez.
Bazen hasta protezin önceki gibi çalışacağından emin olmak, bazen de tekrar ameliyatın zamanlamasını tartışmak ister. Kişinin genel sağlığı, kan şekeri kontrolü ve kan sulandırıcı kullanımı, ameliyat gerçekten gerekiyorsa hazırlığı etkileyebilir. İlaçları kendi kararınızla kesmeyin. Türk Androloji Derneğinin hasta kılavuzu, protezin çıkarılması veya yenilenmesinin nedenlerini ve yeniden yerleştirme olasılığını anlatır.
İmplant çalışmıyorsa ve değerlendirmede enfeksiyon ya da doku hasarı saptanmazsa, cerrahinin zamanlaması hastanın önceliklerine ve tıbbi durumuna göre konuşulabilir. Her işlev kaybı aynı gün ameliyat anlamına gelmez. Buna karşılık yara açılması veya enfeksiyon şüphesinde önce güvenli değerlendirme yapılır. Bir süredir var olan yetersiz sertlikle yeni başlamış, giderek artan ağrıyı randevu alırken ayrı ayrı belirtin. Randevu aralığını belirlerken bu bilgi işe yarar.
Revizyon sonrasında, daha önce aynı tür protezi kullanmış olsanız da cinsel yaşama dönüş için yeni ameliyatın talimatları geçerlidir. Yeni cihazın kumandası önceki modelden farklı olabilir. Kontrole hangi tarihte gidileceğini ve cihazı ne zaman denemeye başlayabileceğinizi taburcu olmadan sorun. İyileşme sırasında tarifi anlamakta zorlanırsanız evde zorlayarak öğrenmek yerine kontrol sırasında ekibin yeniden göstermesini isteyin.
Muayeneye giderken yanınızda ne olsun?
Varsa implant kartını, ameliyat raporunu ve önceki takip belgelerini götürün. Protezin ne zaman takıldığını, son kez ne zaman olağan şekilde çalıştığını ve sorunu ilk ne zaman fark ettiğinizi belirtin. Yakın zamanda antibiyotik kullanıldıysa adını ve neden başlandığını, bir yara sorunu olduysa nasıl geliştiğini anlatın. Belgelerin tamamı elinizde olmasa da ateş, akıntı, açılmış yara ya da idrar yapamama nedeniyle gereken değerlendirmeyi ertelemeyin.
Başka bir merkezde ameliyat olduysanız cihazın marka ve modelini gösteren bilgi, kullanım talimatının ve gerekirse değişim seçeneklerinin bulunmasını kolaylaştırabilir. Raporunuzda bu bilgi yoksa ameliyat olduğunuz hastaneden implant kaydını isteyebilirsiniz. Yakın zamanda başka bir işlem geçirdiyseniz, özellikle kasık veya alt karın bölgesindeki ameliyatları görüşmede belirtin. Doktorunuz için faydalı olan, ağrıyı artıracak yeni denemeler yapmanızdan çok cihazın önceki ve şimdiki işlevini karşılaştırabilmektir.
Görüşmeden önce aklınızda kalan iki soruyu yazmanız yeterli olabilir: “Bu sorun hangi bulguyla anlaşılıyor?” ve “Değişim gerekirse planlanan ameliyat neyi düzeltmeyi amaçlıyor?” Antalya’da rutin görüşme için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Yakın zamanda ameliyat olduysanız ilk arayacağınız yer, ameliyatınızı yapan ekibin taburculukta verdiği irtibat numarasıdır.
Sık sorulan sorular
Penis protezi belirli bir yıldan sonra mutlaka değişir mi?
Sabit bir değiştirme takvimi yoktur. Çalışan ve sorun çıkarmayan bir protezin yalnızca takılma tarihine bakılarak değiştirilmesi gerekmez. Değişim kararı işlev kaybı, enfeksiyon veya dokuyla ilgili başka bir sorun gibi bulgulara dayanır.
Şişmeyen protezin pompası tek başına değiştirilebilir mi?
Bazı olgularda kısmi değişim değerlendirilebilir. Şişmeme belirtisi pompanın arızalı olduğunu tek başına göstermez. Cihazın tümü, olası enfeksiyon ve çevre dokular muayenede değerlendirilir.
Protez çıkarılırsa yenisi aynı ameliyatta takılabilir mi?
Bazı hastalarda aynı ameliyatta yeni cihaz yerleştirmek mümkündür. Enfeksiyonun yayılımı, dokuların durumu ve genel sağlık bu seçeneği etkiler. Daha sonra yeniden yerleştirme de görüşülebilir.
Tıbbi Kaynaklar3 kaynak
European Association of Urology
Management of Erectile Dysfunction — Penile ProsthesesUniversity College London Hospitals NHS Foundation Trust
Insertion of inflatable penile prosthesisTürk Androloji Derneği
Androloji Hastalıkları Hasta Bilgilendirme Kılavuzu — Penil protez çıkarılması