Bu İçeriği Yapay Zeka ile Özetle
Sayfanın başlığı, ana konuları ve kaynak bağlantısı seçtiğiniz araca hazır bir soruyla aktarılır.
Bu sayfada
Ultrason raporunda epididim kisti yazdığında önce kistin nerede olduğuna bakılır. Epididim, testisin arkasında yer alan ve spermin olgunlaşıp ilerlediği kanalcıklardan oluşur. Kist bu yapının içinde veya üzerinde oluşan sıvı dolu bir kesedir ve testis dokusunun dışında yer alır. Spermatosel adı, içindeki sıvıda sperm bulunabilen epididim kisti için kullanılır. Küçük, yakınma yapmayan ve tanısı net kistlerde çoğu zaman ameliyat gerekmez.
Ele yeni gelen bir sertlik veya şişlik muayenede değerlendirilmelidir. Elle yoklayarak kitlenin testisin içinde mi yanında mı olduğunu güvenle ayırt etmek mümkün olmayabilir. Ani ve şiddetli testis ağrısı gelişirse acil servise başvurun. Ağrıya bulantı, kusma ya da hızla artan şişlik eşlik edebilir. Önceki ultrasonda kist saptanmış olsa bile yeni başlayan acil belirtilerin nedeni ayrıca araştırılır. NHS testiste kitle ve şişlik rehberi
Ultrason raporunda hangi ayrıntılar önemlidir?
Raporda bazen “epididim başında kist”, bazen “spermatosel” yazar. Önce incelemenin hangi tarafta ve hangi yapıda bulgu tarif ettiğini kontrol edin. Epididim başı, testisin üst tarafına komşudur. Kistin ölçüsünün rapora yazılması ileride karşılaştırma yapılabilmesini sağlar. Tedavi gerekip gerekmediğini ölçü tek başına belirlemez.
Ultrason, kesenin sıvı içerip içermediğini, testis dokusundan ayrı olup olmadığını ve eşlik eden başka bulguları değerlendirmek için kullanılır. Kistin iç görünümü her zaman basit ve tamamen berrak sıvıyla aynı olmayabilir. Spermatosel ile basit epididim kisti arasındaki ayrım ultrasonla her zaman kesin biçimde yapılamaz. Görüntüleme iyi huylu bir kistle uyumluysa ve kişi rahat ediyorsa, iki ad arasındaki ayrım çoğu kez izlem kararını değiştirmez.
Ultrason raporunda kitlenin testisin içinde olduğu veya katı bileşen taşıdığı yazıyorsa o bulgu ayrı değerlendirilir. Böyle bir raporu eski bir “kist” tanısıyla eşleştirerek geçiştirmeyin. Görüntülere ulaşabiliyorsanız raporla birlikte götürün. Bir ölçümün diğerinden farklı olması her zaman belirgin büyüme anlamına gelmez. Ölçümün hangi yapıya ait olduğu ve iki incelemenin aynı yeri tarif edip etmediği hekim tarafından karşılaştırılabilir. Mayo Clinic spermatosel tanı rehberi
Muayenede ele gelen yer ile rapor eşleştirilir
İlk görüşmede hekim testisin kendisini, testisin arkasındaki epididimi ve kasığa uzanan bölgeyi muayene edebilir. Elinize ayrı bir yuvarlaklık mı geldiğini, yoksa torbanın bir tarafının bütünüyle büyümüş mü göründüğünü anlatın. Daha önce bir raporda küçük kist görülmüş olsa da bugün fark ettiğiniz yapının aynı bulgu olup olmadığı muayeneyle anlaşılır.
Bir tarafta birden çok küçük kist bulunabilir. Bu durumda ultrasondaki sayı tek başına girişim gerekçesi oluşturmaz. Hangi tarafta yakınma olduğu, şişliğin yerinin zamanla değişip değişmediği ve diğer testisin durumu karara katkı sağlar. Yeni bir kasık şişliği ayakta kalınca büyüyorsa veya testis torbasına iniyorsa epididim kisti dışında başka bir açıklama araştırılır. Son görüşmeden sonra geçirilen ameliyatı ya da travmayı da bildirin.
Kist şişlik veya ağrıyı açıklıyor mu?
Bazı kistler tesadüfen fark edilir. Bazı kişiler testisin üst kısmında ayrı bir yuvarlaklık, ağırlık veya iç çamaşırı baskısıyla artan rahatsızlık tarif eder. Kistin bulunduğu tarafta ağrı olması, tek başına ağrının oradan çıktığını kanıtlamaz. Ağrının en çok nerede olduğu ve kiste dokunulduğunda aynı yakınmanın oluşup oluşmadığı muayenede incelenir.
Ağrınız oturmakla artıyorsa, kasığa yayılıyorsa veya boşalma sonrası belirginleşiyorsa bunu ayrıca söyleyin. Kist dışındaki kasık, testis veya pelvik taban kaynakları da değerlendirilebilir. Hızla gelişen ağrıya ateş ve idrar yakınmaları eşlik ettiğinde enfeksiyon yönünden inceleme gerekebilir. Şiddetli veya ani ağrıysa kiste bağlanarak evde bekletilmemelidir.
Hidroselde sıvı testisin çevresindeki zarlar arasında birikir ve torbanın daha yaygın şişmesine yol açabilir. Epididim kisti sınırlı bir kesedir. İkisi aynı kişide birlikte görülebilir ve bazen bir bulgu diğerinden daha belirgin olur. Damar genişlemesi, fıtık ve testis dokusundaki kitle gibi olasılıkların değerlendirilmesi genel testis rehberinde anlatılır.
Takip hangi durumda yeterli olur?
Tanı netse ve kist günlük yaşamı etkilemiyorsa gözlem çoğu zaman yeterli olabilir. Küçük bir kisti yalnız ölçüsü nedeniyle almak gerekmez. Hekim, kistin görünümünü ve ağrıyla ilişkisini değerlendirerek plan oluşturur. Belirsiz bir bulgu varsa ek inceleme gerekebilir. Tanısı net ve yakınma oluşturmayan her kist için aynı aralıkta ultrason yapılması gerekmez.
İzlem önerildiyse bir sonraki kontrolü neyin belirleyeceğini sorun. Şişliğin belirgin artması, elle yeni bir sertlik fark etmeniz veya gün içinde rahatsızlığın sıklaşması daha erken görüşme nedenleri olabilir. Kisti her gün bastırarak kontrol etmek yerine gördüğünüz değişimi ve başladığı tarihi not edin. Kendi kendinize sıkmayın, delmeyin veya bir kremle küçülmesini beklemeyin.
Kist rahatsızlık vermeye başladıysa hangi etkinlikte zorlandığınızı anlatın. Dar iç çamaşırıyla yalnız hafif baskı hisseden biriyle, günün büyük bölümünde otururken ağrı duyan birinin beklentisi farklı olabilir. Ameliyat kararı düşünülmeden önce şikâyetin tam yerini ve süresini tarif etmek, kistin günlük yaşam üzerindeki etkisini anlamaya yardımcı olur. Ağrının yeri değişmişse eski rapordaki kistle ilişkisi tekrar değerlendirilir.
Ultrason sonucunda küçük bir kist görüldüğünde birbirinden farklı iki soruya yanıt aranır. İlki bulunan kesenin tehlikeli bir olasılıkla uyumlu olup olmadığıdır. İkincisi, yakınmaya gerçekten yol açıp açmadığıdır. Birinci sorunun yanıtı rahatlatıcı olsa bile günlük yaşamı aksatan bir ağrınız varsa onu ayrıca anlatın. Özellikle muayenede kistin dışında hassasiyet saptanıyorsa tedavi planı o bulguya göre değişebilir.
Ameliyat düşünülüyorsa doğurganlık da konuşulur
Büyüyen veya günlük yaşamı zorlaştıran bir kistte cerrahi çıkarma gündeme gelebilir. Şikâyetler daha çok kiste bağlıysa, müdahalenin beklenen faydası daha anlaşılır olur. Buna karşılık ağrının kaynağı belirsizse kistin alınması ağrının geçeceğini garanti etmez. Ameliyat kararı öncesinde hangi yakınmanın düzelmesinin beklendiğini sorun.
Ameliyatta kistin epididimden ayrılması hedeflenir. Epididim ve sperm kanalı hassas yapılardır. Cerrahide bu kanallara zarar gelmesi ileride sperm geçişini etkileyebilir. Kanama, enfeksiyon, uzayan ağrı ve kistin tekrar oluşması da görüşülmesi gereken olasılıklardır. İğneyle içini boşaltmak çoğu zaman kalıcı çözüm sağlamaz. Kist yeniden dolabilir ve yapılan girişim epididimi de etkileyebilir. BAUS epididim kisti ameliyatı bilgilendirmesi
Bir raporda spermatosel yazması tek başına kısırlık tanısı koydurmaz. Çocuk sahibi olmayı planlıyorsanız bunu özellikle girişimden önce hekiminize söyleyin. İki tarafta bulgu olması, karşı testisin durumu, daha önce geçirilmiş ameliyat ve bilinen sperm testi sorunları görüşmeyi etkileyebilir. Sperm testi veya sperm saklama gibi seçeneklerin gerekip gerekmediği kişiye göre değerlendirilir. Bunun için herkese aynı işlem veya test önerilmez. Mayo Clinic spermatosel hasta bilgileri
Vazektomi veya kasık ameliyatından sonra yeni bir sertlik fark ettiyseniz ameliyatın türünü ve tarihini söyleyin. Önceki işleme bağlı değişiklikler de ele gelebilir ve her sertlik epididim kisti değildir. Önceki sperm testi sonucunuz varsa, testin ne zaman ve hangi nedenle istendiği de doğurganlık görüşmesine bağlam kazandırır. Değerlendirme yalnızca bugünkü ultrason raporuna dayanmaz.
Ameliyat sonrası kontrolün amacı
Ameliyat yapılırsa ilk dönemde torbada şişlik ve hassasiyet hissedilebilir. Ele gelen dokuyu erken dönemde tekrar kist olarak yorumlamadan önce kontrol muayenesini bekleyin. Şişlik veya ağrı giderek artıyorsa, ateş çıkarsa ya da yara yerinden akıntı olursa ameliyat ekibine ulaşın. Ani ve şiddetli testis ağrısında acil başvuru gerekir.
Yara bakımı ve fiziksel etkinliğe dönüşle ilgili talimatları işlemi yapan ekipten alın. İşiniz uzun süre oturmayı, yürümeyi veya ağır yük kaldırmayı gerektiriyorsa işe dönüşü konuşurken bunu belirtin. Devam eden ağrı kontrolünde işlemin yapıldığı yer, kistin olduğu tarafta önceki yakınmanın değişip değişmediği ve yeni belirtiler değerlendirilir. Kist alınmadan önceki ağrı ile işlem sonrasında gelişen hassasiyetin başlangıç zamanı farklı olabilir.
Eski bir kist yeniden oluşmuş gibi görünüyorsa önce tam olarak neyin ele geldiği araştırılır. Yeniden ameliyat kararı, önceki girişimin anatomiyi nasıl etkilediği ve bugünkü şikâyetin ne olduğu üzerinden verilir. Önceki ameliyat raporunu ve varsa çıkarılan dokuya ait patoloji sonucunu getirmek karşılaştırmayı kolaylaştırabilir.
Randevuya hazırlanırken
İlk kez neyi fark ettiğinizi not edin. Bu, testisin üst tarafında parmakla hissedilen küçük bir yuvarlaklık, bütün torbada büyüme ya da hareketle artan baskı olabilir. Varsa önceki ultrasonları ve geçirilmiş kasık veya testis ameliyatı raporlarını getirin. Tek taraflı bulgunun hangi tarafta olduğunu, ne zaman değiştiğini ve ağrının günlük yaşamı nasıl etkilediğini tarif edin.
Görüşmede sonuç netse kontrolün hangi durumda gerekeceğini öğrenin. Ameliyat konuşuluyorsa işlemin amacını, iyileşmede beklenenleri ve doğurganlık planınız açısından alınabilecek önlemleri sorun. Bir tarafta tesadüfen sıkıntısız kist saptanması, karşı tarafta yeni ele gelen sertliğin de aynı anlama geldiğini göstermez.
Raporu okurken “kist” ifadesinin hangi yapıya ait olduğunu anlamadıysanız bunu görüşmede açıkça sorun. Görüntüdeki bulgunun hissedilen şişlikle aynı olup olmadığı, takip gerekip gerekmediği ve kontrol için neyin bekleneceği netleştiğinde bir sonraki adımı planlamak kolaylaşır. Yeni bir rapor çıkmasını beklerken şiddetli ağrı gibi acil bir belirti gelişirse önce o belirtiyle ilgili yardım alın.
Yeni bir şişlik, büyüyen kist veya geçmeyen rahatsızlık için üroloji muayenesi talep edebilirsiniz. Ani ve şiddetli ağrıda randevu yanıtı beklemeyin.
Tıbbi Kaynaklar4 kaynak
Mayo Clinic
Spermatocele: Symptoms and causesMayo Clinic
Spermatocele: Diagnosis and treatmentBritish Association of Urological Surgeons
Removal of a cyst from the epididymisNHS
Testicle lumps and swellings